UZUN İNCE OLMAKTAN “ÖTÜRÜ” UZAK BİR YOL, İLK DURAK : TRABZON, UZUNGÖL

20180105_140243-01-02

UZUN İNCE OLMAKTAN “ÖTÜRÜ” UZAK BİR YOL, İLK DURAK : TRABZON, UZUNGÖL

GİRİŞ :

Evliya Çelebi Trabzon için bu şehre küçük İstanbul denilse yeri demiş, sonra da hayranlığını dile getirmiş uzuun uzuun. Kendisinin 17. yüzyıl gezgini olduğu düşünüldüğünde, bu sözleri sarf etmesinin üzerinden geçen yüzyıllar da hesaba katıldığında güzelliğine pek güzel şehrin merkezinin bir müteahhitler güzellemesine dönüştüğünü görse yüreği sızlardı. Eğri büğrü, saçma sapan, zevksiz, kalitesiz apartmanlardan oluşan bir çehre sahibi olmuş ilin bu kadar savrukça harcanmış olması insanın içini acıtıyor ister istemez. İçinde yaşarken anlamıyor, bakmıyor olabilirsiniz Trabzonlular ama dışardan manzara pek öyle görünmüyor. Bahanesi de başınızı sokacak bir ev, öyle mi? Bir Ordu’ya bakın, bir de Trabzon’a. Mayamda müteahhitlik var, tuğlaları döşer, harcı kararım nasılsa, dışını da allar pullar pembelere, morlara boyarım dersin, şehri de böyle sirke çevirirsin işte. Önün deniz, içi hamsi, her yer KATÜ, havaalanın denize sıfır, hala kapalı da olsa Sümela senin, Ayasofyan var, Atatürk Köşkün hakeza, Sultan Murat Yaylan, Hamsiköy’ün, Uzungöl’ün daha da dolu yayla senin ama, ama’sı var işte.

-Trabzonluların Trabzonla ilgili sorunları yok ki.
-Kesin vardır ama söylemeye cesaret edemiyorlardır.
-Trabzonluların korktuğunu mu düşünüyorsun?
-Bilemiyorum.
-Ne biliyorsun?
-Benimle uğraşma.
-Ayrıcalığın nedir ki senin?
-Ayrıcalığım filan yok benim. Ayrıcalık tanıdım Trabzon’a gelmeyi tercih ettim. Üstelik ilk seferim değil.
-Bunu Trabzon için yaptığından emin misin? Hem sefer biraz iddialı olmadı mı?
-Ya ne için yapacaktım? O sefer o sefer değil yahu.
-Şehirle ilgili başka sıkıntıların varsa madem söyle, atma içine.
-Valla mı? Kimse bilmeyecek, he mi?
-He he.
-Halkı bi tip.
-Tip, he mi?
-He he.
-Nasıl tip?
-Şöyle ki; yolun sonunda uçurum var, azıcık fren yap, yoksa her fani gibi ama biraz erken tadarsın şahadet şerbetini diyorsun diyelim, sen olsan ne yaparsın?
-Fren.
-Ben de. Ama bunlar öyle yapmıyorlar işte. O uçurumdan uçana dek gaza basıyorlar.
-Gözleri kara, he mi?
-Artık gözleri kara mı, yeşil mi… Bir de hiç susmama durumları var. Az evvel uçurumdan uçanlar var ya, işte onlar mesela çakılana kadar kendi bildikleri doğruları söylemeye ve kabul ettirmeye devam edeceklerdir mesela. Çünkü sonuna kadar kendilerini haklı görüyorlar. Sen ne dersen de, onlar hep bildiklerini okuyorlar kısaca. Artvin’de başıma gelen bir olayı anlatayım sana. Manifaturacıydı galiba, yol yorgunu girdiğim bir dükkanda, tezgahın arkasındaki adam bana nerelisin dedi. Ben de değilim ama İzmir’den geliyorum Ankara üzerinden dedim. Sonra bana şimdi unutmuş olduğum tuhaf tuhaf laflar etmeye başladı. Ben bir şey demedim ama. O böyle saçma sapan konuştu konuştu, bir de beni suçladı dükkanına girdim diye. Zaten yol yorgunuydum, açtım, kalacak yerim tam kesinleşmemişti, akım derken bokum dedim, bir anda seni öldürürüm deyiverdim adama.
-Aaa…eee… O nedi peki?
-Baktı bana, gözlerinde şeytani bir parıltı oldu. O kadar da değul da dedi.
-Bu iyiymiş. Ama Artvin orası, Trabzon değil ki.
-Sence değişen ne ola ki? Bende korku oluştu mesela. Rize’ye gidemem ben. Ürküyorum çünkü.
-Rize’den he mi?
-He ya, Rize’den.
-Güneydoğu’ya gitmeyeceksin ki.
-Yok yok. Karşılaştırma imkanım çok oldu ve her zaman beni zıvanadan çıkartanlar Doğu Karadeniz’den çıktı. Yoksa bilirsin az değilimdir ve kendi geliştirdiğim ve bana mahsus kimi manevralarımla karşı tarafı ben de kolaylıkla çıldırtırım ama Karadenizlilere gelince süngüm düşüyor.
-Alt ediyorlar yani seni.
-Deli edebiliyorlar beni. Pratik bir şekilde. Coğrafyaları onları, onlar da bulduklarını.
-Sen de bulunmaya gidiyorsun, kaşınıyorsun demek ki?
-Ben hep kaşınırım. Sorun yok.
-Sosyal medya lincine uğramayasın sonra. Şimdi çok moda biliyorsun. Hesabı olan, gıcığı olan orda biliyorsun. Seni vatan haini ilan etmesinler sonra?
-Etseler etseler Karadeniz’in haini ilan ederler, Karadenizli bile değilim, olsam ne olmasam ne, etseler ne etmeseler ne?

— . —

Büyük şehirlerin havaalanlarına indiğinde uçağa binmek için araca bindirilirsin, hava trafiğinin nispeten az olduğu daha az büyük şehirlerde bu sefer de, uçaktan çıkıp asfaltı göremeden hoop kendini havaalanının içinde bulursun. Günde on tane uçağın indiği yerlerde ise havaalanının içine kadar kendin gidersin yürüyerek. İlk defa geldiğin bir şehir hakkında ilk dakikaların dolayısıyla ilk izlenimlerinin oluştuğu anlardır bunlar. İklimi, coğrafyası, insanları gözler önüne serilir. Kaç il, kaç bölge aşarsın bir anda. Belki denizler, göller, dağlar, dereler. Yirmi ili geçiverirsin bir iki saat içinde. Yazdan sonra kışta bulursun kendini bir anda. Güneşli bir şehri bırakırsın, karlarla kaplı bir şehir karşılar seni. İşte böyledir uçak seyahatleri.

Atlas Havayollarıyla uçtum bir akşam vakti. Özellikli koltuk satın almadığım için koridor tarafıydı yerim. Şansıma uçak boştu ve üçlü koltuğun ortası da boştu. Hava yağmurlu olduğundan beşik gibi sallana sallana geldik. Aramızdaki boşluğun diğer tarafında oturan adamcağız her defasında bana bakıp ellerini havaya kaldırdı, bu normal mi diye sordu durdu bana. Bilemediğimden normal normal dedim. Kendisine ikram edilen keki almayıp, kıza verin dedi. Kız ben oluyorum bu arada buradaki. İnişe geçtiğimizde denizin dibine havayolu mu yapılırmış dedi. Ne desem bilemedim ki. Denize sıfır havayolu fena mı, ama söz konusu manzaralı daire değil ki.

Beni nereden bulduklarını anlamadığım tur şirketinin ısrarlı mesajlarına dayanamayan zihnim Uzungöl ve Ayder turlarına katılmaya karar vermişti gelmeden önce. Merkezden bineceğim araca sabah saatinde ve ineceğim akşam saatinde. Tek bildiğim bu ve hava karardı bile. Bavulumu bırakıp şehri keşfe koyuluyorum ivedilikle. Üç sene önce geldiğim merkez lokantasında oturuyorum, değişimi anlayabilmek için. Çok aç olmasam da Akçaabat köftesi söylüyorum. Ekmek ağırlıklı hamur olmuş köfteyi yiyorum. Tatlar bozulmuş şehirde, değişim bu işte. Paralel iki caddesini, onları kesen sokaklarında dolaşıyorum yemekten sonra bir süre. Merkezde İş Bankası Kültür Yayınları var. Görüp görebileceğiniz tek kitapçı da o. Çok şeker doğrusu. Onun dışında pek fazla özel bir şey yok. Bol bol peynirci var çarşısında. Kilo kilo tereyağları ile beraber vitrinleri süslüyorlar. Muhlama için uygun olan çektikçe uzayan, uzadıkça uzayan peynirleri en revaçta olanlar.

20180105_121556-01

UZUNGÖL :

Dört kişiymişiz tur için. İnsan yalnız da sıkılıyor rehberle. Halkımla bütünleşmek için bulunmaz bir fırsat diye geçiriyorum aklımdan. Sorun şu ki nerenin halkıyla bütünleşip kaynaşacağımı bilemiyorum. Köprünün önünde beklemekte olan iki kadın bir adamla bütünleşecekmişim. Biner binmez nerelisiniz diye soruyorum usülden. Biliyorum ki buralılar. Turla kolay kolay gezmek istemişler. Fatma Şahin yanıma oturuyor. Diğer hanım tekli koltukta kulağında kulaklık müzik dinliyor, bazen kendini kaptırıp eşlik ediyor müziğe. Onu dinliyoruz ara ara. Eşi şoför koltuğunun yanına geçiyor ve fazla konuşmuyor. Fatma Şahin herkesin ve hepimizin yerine konuşuyor. Tüm soyağacını çıkartıyor tek tek. Üç çocuğu, tek torunu, askere giden oğlu, kızkardeşinin hastalığını, onun çocuklarını, nerede oturduklarını, kendi işyerini, işyerinde ne pişirdiğini, muhlama için en doğru peyniri ve daha da bir dolu pratik bilgiyi ediniyorum kendisinden. İlk durağımız olan bıçakçı, gümüşçü ve akabindeki çay fabrikasında da mekan sahiplerinin bile bilmediği değişik bilgiler veriyor hiç durmadan. Her evde bir Fatma Şahin vardır buralarda diyor. Kızlarından birine Fatma ismini koymazlarsa rahat uyuyamaz buranın insanı diyor. Bizim bir bakan da Fatma Şahin’di diyorum. Yüzü geliyor gözümün önüne. Buralıdır kesin diyoruz kendi kendimize. Baktım da Gaziantep’liymiş. Demek Antep’de de yaygın imiş aynı isim.

20180105_143144-01

20180105_144706-01

20180105_144825-01

Şoförümüz konuşmayı sevmeyen, biraz utangaç bir genç olduğundan çevre hakkında filan fikir almak çok mümkün olmuyor. Neyse ki Fatma Şahin var bizi aydınlatan. Hepimiz açız, kahvaltı etmeden çıkmışız. İlk işimiz Uzungöl’de yemek yemek diyoruz. Beraber aynı masaya oturuyoruz, yemek seçimlerini de evsahiplerine bırakıyorum. Alabalık ye diyorlar, tamam diyorum. Muhlama söylüyorlar falan filan. Garsonla öyle bir konuşuyor ki Fatma Şahin, ben böyle konuşsam herhalde adam beni döver diye geçiriyorum içimden. Haklı olmasına haklı çünkü getirilen yiyeceklerde lezzet namına bir şey yok. Balığa daha çok tereyağ gerekmiş mesela. Muhlama olmamıştı mesela. Mısır ekmeği bile yoktu masada. Dünya için küçük, biz bir avuç aç ve lezzet arayan insan için bütün bu istekler çok büyük o an için. Sonunda para vereceğiz ya. Sorun yok bir gün bir bilim adamı bir labaratuvarda bir atomu bin parçaya bölmüş, Nobel almış… Bizler de oturmuş bu mezeler olmamış diye diye ne var ne yoksa yiyoruz aslında.

20180105_142056-01

20180105_143817-01

20180105_140754-01

Yemek faslından sonra aileyi bırakıp Uzungöl’ü keşfe çıkıyorum. Uzungöl Trabzon’un Çaykara ilçesine bağlı bir köy. İsmini de içerisinde yer alan gölden almış. Göl kıyısında yer alan bembeyaz cami fotoğrafların olmazsa olmazı olmuş kısa zamanda. Gözlerimle gördükten sonra da diyebilirim ki, çok yakışmış bu cami bu göle, şu kıyıya. Gölgesinin gölün yüzeyinde nazlı nazlı aksedişini düşletiyor insana. Öte yandan Uzungöl Salonunda gördüğüm bir beyden bana poz vermesini rica ediyorum. Kabul ediyor. Dönüşte çektiklerimi beğenmiyor, bir kez daha poz vermesini rica ediyorum. Yine kırmıyor beni. Az ilerde evinin balkonuna çıkmış emekli matematik öğretmeni ile konuşuyorum. Zorla. Adamcağız ayağında terliklerle çıktığı merdivende dengede kalmaya çalışıp işini görmeye çabalarken, bir yandan da bana laf yetiştirmek zorunda kalıyor. İnsanları zor durumlara düşürmekte üstüme yok. Aybediyorum ama az sonra ayıbımı unutacağımı da biliyorum. Kendi adımı taşıyan bir otel karşıma çıkıyor. Derhal unutuyorum emekli matematik öğretmenini. Trakyalılar basmış buraları galiba diyorum. Ya da bir gelin getirdiler galiba Edirne’den ya da bir gelini sevdiler Meriç isminde.

Mevsim itibariyle belki de, insan ister istemez romantik hislerle bakıyor etrafına. Fakat aynı romantik hisleri buraya karşı mı hissetmekteyim yoksa geçmiş mi hatırlatıyor kendini anlamam zamanımı alıyor. Tam gözlerim dolacak gibi oluyor, tam geçmiş iyice üşüşüyor savruk başıma, bir ses duyuyorum tanıdık. Bunlar benimkiler olmalı. Alışveriş yapmak üzere açık mağazaları geziyorlar. Ya ağlayacağım ya boşverip benimkilere takılacağım. Ağlamak için bolca vaktim olur bir gün elbet diyerek yanlarına gidiyorum. Kardeşi tatlı ısmarlattı zorla kendine diyor. O da kötüydü, ne yediysem olmadı şurda diyor Fatma da. Beraber ilk açık dükkanla başlıyoruz alışveriş turumuza. Kasam nerde diyor kardeşine kocasını kastederek. Hediyelik eşyalar, çin malı terlikler, buzdolabı süsleri, bakır tepsiler, cezveler, kısaca ne ararsan bulabileceğin dükkanda, tek eşi yok kasada ödeme yapacak. Cezve derdine düşüyor Fatma Şahin’in kardeşi, bir de Uzungöl manzaralı ahşap tepsiler ve de kemençe şeklinde duvar saatlerine bakıyoruz dikkatle. Fatma’nın kızkardeşi aynı sebepten erkek kardeşini kaybettiği bir tür akciğer hastalığına yakalandığını öğrenmiş yakın zamanda. Bir kızını da yangında kaybetmiş. Sonra tedavi olmuş uzunca bir süre boyunca hem ruhsal hem de bedensel olarak. Az önce karşımda sakin sakin yemek yiyen kadının bu kadar acıyı hangi köşesine sığdırdığını bulmaya çalışıyorum. Nafile çabam. Şimdiyse oy birliğiyle en güzel desenli tabak, kemençe şeklinde saat ve birkaç hediyelik eşya üzerinde mutabakata varıyoruz aynı dükkanda. Bakır cezveden vazgeçiyoruz.

Çakır gözlü, kar gibi beyaz saçlı ve gerekmedikçe-hiç ama konuşmayan kocası yangında kaybettikleri kızlarının yemek masasında bahsi geçtiğinde sıkıntıyla kalkmıştı ayağa, burası sıcak oldu diyerek ceketini giymişti, sonra da önünü ilikleyip, otururken iliğini çözmüştü. Paltosuyla yemek yedi sofrada. Biz muhlama, salata, turşu kavurma yerken sofraya sırtını dönmüş, uzaktaki televizyondan haberleri izlemeye koyulmuştu. Hiç yemez demişti karısı onun için. Et, ekmek, patates olmazsa yemezmiş. Izgara biberine bile elini sürmedi, ne de domatesine. Köftesini yedi sadece uslu uslu, sessizce. Birkaç dilim de ekmek eşliğinde. Onun dışında kalanları tatmadı bile. Kız yesin dedi. O kadar. O kız benim bu arada.

NOT : Çok çok önemli sözümü sona sakladığımı düşünüyor olabilirsiniz. Yanıldınız. Muhlama muhlama dedim durdum yazımda. Aslında mıhlama diyen de var, muhlama diyen de. Her ne kadar kulağa mıhlama daha hoş gelse de, yazımın içinde pek çok kereler kullandığım muhlamayı mıhlamayla değiştirmek zor geldi sadece. Son bir kez gevezelik etme şansı buldum bu vesileyle.

20180105_155216-01

MISS SLOANE

IMG_0528

MISS SLOANE :

“Siyasetçiler oylarını kendi siyasi kariyerleri için değil, ülkeleri adına doğru olduğuna inandıkları şey için kullanmalı. Bu dileğimin boş olduğunu biliyorum. Çünkü bizim sistemimiz çökmüş. Vicdanlarıyla oy veren dürüst politikacıları ödüllendirmiyor. Asıl ödüllendirdiği sıçanlar. Yemlendikleri yalağı kaybetmemek uğruna ülkesini satmaya razı olanlar. Bu sıçanlar Amerikan demokrasisi üzerindeki gerçek asalaklardır.” Miss Sloane

Mahkemede Miss Sloane tarafından sarf edilen bu ateşli cümleler filmin bir parça tribünlere oynadığının açık ara göstergesi olmakla beraber, bu durum, içerisinde benim de olduğum tribünlerdeki suskun seslerin filmi beğenmediği ya da onaylamadığı anlamına da gelmiyor. Heyecanlı heyecanlı izledim hem bayanı hem de “saygın” icraatlarını. Nasıl geçti anlayamadım iki saat ve artı on dört dakikası. Film üzerine yazılan eleştirileri okuduktan sonra ise, sıkıcılığından boğulmaktan ötürü bir köşesine sindiğimiz hayatlarımızda iki saatliğine de olsa birer Sloane’a dönüşüvermemizin bizi nasıl da mutlu edebileceğini gördüm. Bir taş koymuş olduk böylelikle sisteme Miss Sloane sayesinde ve onun kimliğinde, dinamiti patlattık mahkemede kendimiz de içinde, sonra da kodese gönderiliverdik zahmetsizce. Bakınız Cumhuriyet Gazetesi’nin işine. Taş, dinamit, bum. Allah kimsenin çoluğunu çocuğunu sistem karşıtı etmesin bu ülkede. Bum bum.

Kadın erkek fark etmez, bütünn seyirci gönüllerinde yatan dişi kaplan, gıpta ile bakılan, aklına, hırsına, kafasında dolaşan küçük tilkilere dahi hayran olunan bir kadın karakter geçmiş oldu gözlerimizin önünden Miss Sloane sayesinde. Öyle ya da böyle kadın oyuncular ne kadar mızmızlanırsa mızmızlansınlar, Amerika’da güçlü kadın başroller yazılabilmekte. Hem de çoğu erkeklerin elinden çıkma ve yönetmenleri de onlar. Bu da yamanından bir çelişki olarak geçiyor sektörün tarihinin görünmez sayfalarına. Yoksa çok erkek başrol izledik mahkeme filmlerinde, hepsi de eni konu şaşkın birer Demokles idiler. Bu durum ise, az çok endüstride kadınların yadsınamaz bir gücü yaşatabildikleri ve muhafaza edebildikleri anlamına da gelmiyor değil hani. Bir kaya değil belki ama taş yerinde ağırdır neticede. Düğüne mi geldiniz ölüme mi, sinema yazısı mı okuyacaktınız yoksa çok da parlak bir hayatı olmayan birinden hayat dersi almaya mı geldiniz! Sizler vereceksiniz kendi kararlarınızı. Hayat sizin, Miss Sloane yaşamayacak onu da. O şimdi sıfırdan başlamak suretiyle geçinmek için kendine bir iş kurmak gayretinde. Belki bir çi’köfte dükkanı açacak. Belki bir güzellik salonu. Belki de izbe bir bilardo salonuna ortak olacak. Kim bilir?

Gelelim ülkemizde çok fazla hakkı teslim edilmemiş Miss Sloane”umuza. Sağlam bir kurguya, iyi oyunculuklara, iyi de bir yönetmene ve kendine hayran bırakan çılgın senaryoya sahip film uyuşmuş zihinleri açmaya deva adeta. Kendisi bir parça uzun, uzun olmasına ama…artık doksan dakikada sıkış tepiş derdini anlatmak telaşında yönetmen kalmadı sinemada. Önemli bir kısım televizyona geçti zaten, bölüm bölüm, ağır ağır anlatıyor anlatmak istediğini hiç telaşa düşmeden-galiba parası da güzel, bizde öyle derler. Bu uzun süren film deneyimlerine alışmak ve bundan böyle kabullenmek gerek. Miss Sloane ise bu güçlüğü her saniyesinde ayakta tuttuğu merak duygusu ve kilit özelliğindeki aralara serpiştirilen vurucu anlar sayesinde seyirciye hissettirmeden yeniyor. Sistemle, sektörle, rakiplerle baş edebilmek için gereken dişi kaplanlık, bol deneyim, aklıevvellik, kurnazlık ve öngörü sahibi olmak gibi bir takım şartlara sahip olmanın gerekliliğinin yanısıra, işin içine vicdanı girdiğinde son kertede tam bir haklayış söz konusu oluyor bayanın adına. Miss Sloane kendi söylediği gibi kariyeri yüzünden intihar etmektense, kariyer intiharı yapıyor nihayetinde ve eğer filmi izlemeden yazımı okuyanlarınız varsa eğer beni artık sevmeyeceklerdir, bol miktarda vermekte olduğum spoiler’lar sayesinde. Ya benim yazımı zamansız okumayacaksınız, yahut filmin sonunun vereceği yüksek hazzı erteleyeceksiniz ki ilki daha kolay görünüyor sizin için. Yani okumayın beni bundan böyle. Çünkü ben bildiğimi okuyacağım, bu böyle. Can çıkar, huy çıkmaz güzel insanlar. Bir de bu yazıyı okurken, benim aşırı rutubet ve yüksek ısı eşliğinde, ocakta kaynadığımı hissederek kalemimle cebelleşe cebelleşe yazdığımı esas alınız lütfen. Empati şarttır, sünnet değil. Ve eğer bir gün(bu cümleyi değil, cümlenin içindeki bir başka düşünceyi parantezliyorum bu defasında) intihar haberim duyulursa bir yaz sıcağında, sıcaktan çıldırmış hormonlarım bunda etkendir. Neden kısa ama acılı, fakat banal ve aciz olmayan bir yöntem seçtiğim sorulursa, her şeyden önce kestirmeleri severim ve evim çatı katında, uçmayı tecrübe etmek istemiştim her zaman her ne kadar bu tecrübeyi sizinle paylaşamayacak olsam da. Düşmelere alışık bir bünyem vardır, her eşikte tökezlemişimdir hayatım boyunca. Ayrıca cebimde çakıl taşlarıyla boğulmaktan, kendimi kesmekten-ki bu kendi derimi yüzmekle eşdeğer gözümde(kurbanlık koyun muyum ben, yine parantez açtım, evet farkındayım)- iyidir. Son olarak gerekli bütün açıklamaları arafta yapacağım benden sorumlu yetkili üst mercime. Beden yorgunluğumu üzerimden attıktan sonra, hafifleyeceğimi dolayısıyla rahatlayacağımı umuyorum. Sevdiklerimle konuşup moral bulacağım en azından. Yalnız öleceğini düşünen herkesin böyle küçük planları vardır; ama gerçekleştirir ama gerçekleştiremez. Oklar yalnız ve münzevi bir sonu gösterirken, bu yazıda yalnızca Miss Sloane olmadığını anlamışsınızdır sanırım. Ben varım biraz da. Kavram kargaşası değil okuduklarınız, benim.

IMG_0533

Lobicilik bir meslek dalı olarak A-B-C’de pardon A-B-D’de(aynı espriyi kullanmam sadık okuyucumu şaşırtmıştır, o şaşkın okuyucuyu alnından öpüyorum çünkü herkes tüm sadakatiyle “tüm” yazılarımı okumuyor, dolayısıyla harcamaktan korktuğum garip esprilerimi tekrarlama gereği duyuyorum) bir hayli önemli. Kuralları esnek ve dürüstlük içerdiği de söylenemez. Filmin ilk dakikalarında başarının nereden ve nasıl geldiğini anlatıyor Bayan Sloane dürüstçe : “Rakibinizin hamlesini önceden kestirirsiniz ve ona göre önlemler geliştirirsiniz. Rakibinin bir sonraki adımını hesap eden ve rakibi kozunu oynadıktan hemen sonra kendi kozunu oynayan kazanır. Amaç karşındakileri şaşırtmak ama seni şaşırtmalarına izin vermemektir.”

Miss Sloane, ondan haz etmeyen avukatıyla mahkemenin yolunu tutmuşken adamın tavsiyeleri vardır kulağında. En azından biz öyle düşünürüz. Çünkü karşımızdakinin öngörülemez bir kadın olduğunu ancak zaman geçtikten sonra kavrarız, tıpkı çevresindekiler gibi. Tek bir suçlamayı dahi cevaplarsa, mahkemede susma hakkından feragat etmiş olacak ve bütün soruları cevaplamak zorunda kalacaktır. Üstelik taraflı bir mahkemede, hem de ulusal basının önünde tabi tutulduğu Cadı Avı misali bir yargılamadır. Avukatı ondan, Gandhi sabrı göstermesini ister. Miss Sloane ağzını tutaar… tutaar… ta ki tutamaz hale gelinceye dek ve oyuna dahil olur. Avukatı cinnet getirir. Senatör geviş getirir. İzleyici içinse gerçek şenlik bundan sonra başlar. Bayan’ın bugünlere nasıl geldiğini izlemeye koyuluruz flashback’ler eşliğinde.

IMG_0535

Genç kadın 10 yıl boyunca aynı limited şirkette çalışmış, ta ki dünyanın en mantıksız tekliflerinden biriyle karşısına gelen zengin ve güçlü adamı küçük düşürüp, karşıdan gelen yeni teklife vicdanının sesini dinleyerek evet diyene dek. Bu güçlü, galiba Cumhuriyetçi bey silah satışlarında kapsamlı geçmiş araştırması şartı getiren yasa tasarısının onaydan kaldırılmasını istemektedir. Yürütecekleri reklam kampanyasında silah yüzünden çocuklarını kaybeden anneler yerine silah sayesinde çocuklarını koruyan anneler, silahla tehdit edilen, ezilen eşler yerine 38’lik tabancasıyla saldırgan kocasını yere seren eşler ön plana çıkarılacaktır. Silah kadının güçlenmesinde bir araçtır ve bu bencil, bunamasına az kalmış, yüzsüz adam her kadını Thelma ve Louise sanmaktadır. Sloane’un cevabı önlenemez kahkahalarla karışık yediden yetmişe vatandaşları donuna kadar silahlandırarak mı annelerin daha güvenli bir ABD vaadiyle kandırılacağı sorusudur(bu tip bir söylem Karadeniz’de tutabilir ve bu adamın hiç bilmediği kökeninin bir kısmı Karadeniz’e dayanıyor olabilir, Viking’de olabilir). Serbest piyasanın ateşli savunucusu Sloane’un bile böyle bir teklifi aklı almaz ve önemli müşterileri olan güçlü bir limited şirketten kibarcası “küçük balık” olan mütevazı bir “butik şirket”e zıplayıverir ekibinin önemli bir kısmıyla. Güçlü bir kamuoyu oluşturan maçı kazanacaktır bundan böyle. Kimin neyi ne kadar oluşturduğu ve rakibinden ne kadar fazla öngörülü olduğu finalde anlaşılacak olup, bir nevi “Şeytan’ın Avukatı” yaşanacaktır son dakikalarda. Güzel bayan şeytana pabucunu ters giydirecek ama bunu iyisinden yapacaktır. Bu süreçte Rodolfo Scmidt rolünde İngiliz aktör Mark Strong harika yakışıklıdır ama bir parça da saf kalır Sloane’un cin aklının yanında(bir insan için kelimeler yetersiz, sıfatlar küçük kaldığında, tarafımdan itinayla uydurulurlar, harika yakışıklı buna sağlam bir örnektir).

IMG_0529

FILM-SLOANE-COMMENT

IMG_0531

Sokratçı, ilkeli lobici Miss Sloane’un geniş bir nüfuzu, Washington’daki bazı üst düzey yetkililerin tek parmak şıklatmasıyla kariyerlerini mahvedebilecek de bir gücü vardır. Kırklı yaşların başındadır, iddialı ruj seçimi, daracık tayyörleri, iğne topuklu pabuçlarıyla Jessica Chastain aynı zamanda son derece dişi bir kadına hayat verir bu rolle. Geçmişi muğlaktır. Silahlarla ilgili kötü bir tecrübesi olup olmadığını öğrenemeyiz. Ailesine ne olduğu, kim olduğu da şaibelidir. Ama başta beraber çalıştığı insanlar olmak üzere aynı havayı soluduğu dost düşman herkes hakkında araştırma yaptırır küçük köstebeklerine. Belli kişiler için kafasında hep bir planı olsa da o kişiler planın ne olduğunu dahil olana dek bilmezler. Bilgiyi çalışma arkadaşlarıyla paylaşır ama sadece bir kısmını. Dolaylı yollardan sorar ve sonunda bildiğini okur. Sosyal ilişkiler için yardım alır. Bir sosyal hayatı, bir evi ve ailesi yoktur. Tek sorumluluğu davasına karşıdır. Nerede durması gerektiğini bilir de bilmez. Tüm bunlara yetişebilmesi için de az uyuması gerekmiştir. Bu sebeple kullandığı uyarıcı ilaçlar mahkemede aleyhine delil olarak kullanılır. Daha da bir sürü şey aleyhinde delil olarak kullanılır. Duygusal yakınlık kurmamak için oteline çağırdığı erkek escort bile mahkemeye dahil edilir. Belli güçlerin tesiriyle kendisiyle uğraşan senatörün birincil özelliği halkı temsil etmek olacakken, umutsuzca bulunduğu mevkiyi korumaya çalışmaktadır. Çevresince normal olmadığı ve dürüst davranmadığı düşünülen Sloane, başta davasını yürüten senatör olmak üzere, pek çok adamdan daha dürüst davranmıştır aslında. Son noktada hakkı teslim edilir ve Bayan Sloane etrafındakilerin ağzını bir karış açıkta bırakan bir oyun oynar. Başlarda delirttiği avukatı bile şaşkınlıkla izler mahkemede yaşananları. Aslında Sloane’un avukata filan ihtiyacı yoktur. Kendi savunmasını kendi yapar. Kendi davasını kendi kazanır. Kendi yazar, kendi oynar.

IMG_0534

Filmin en beğendiğim sahnesi son saniyeleriydi. Jenerik akmadan hemen önce ve birkaç saniye sonrasında, siyahlar içerisindeki Elizabeth Sloane hapisten çıktıktan sonra kapının önündedir ve karşıya, yine bir belirsizliğe doğru bakmaktadır. Yalnızdır. Çıktığını bilen ve karşılamaya gelen bir tanıdığının olup olmadığını göremeyiz. Tıpkı geçmişi ve geçmişini şekillendiren, onu bugün olduğu şey yapan olay ya da olaylar hakkında bir şey bilmediğimiz gibi.

“Bir gün pederin biri genç bir rahibeyi arabayla evine götürüyormuş. Vites değiştirirken elini rahibenin dizine koymuş. Genç rahibe dönmüş ve Luke 14:10’u hatırlayın demiş. Peder utanç içinde elini geriye çekmiş. Bir sonraki ışıklarda durduklarında peder bu sefer elini rahibenin kasıklarına koymuş. Rahibe gene Luke 14:10’u hatırlayın peder demiş. Peder özür dilemiş. Kızı bıraktıktan sonra evine gitmiş. Eve varır varmaz İncil’de Luke 14:10’u açmış. Diyormuş ki: “Arkadaşım, daha yukarı çık ki, güzelliklere ulaşasın!” Yani üzerinde çalıştığınız konuyu bilin. Bilmezseniz elinizdeki altın fırsatı kaçırabilirsiniz.” Miss Sloane

NOT 1 : Ben çevirmenin çevirisine sadık kaldım. Her zamanki gibi/ As usual. Luke 14:10’un orjinali ise şöyledir:”Friend, move up to a better place. Then you will be honored in the presence of all the other guests.” Çeviri zor iştir vesselam.

From the Files - The Candidates

NOT 2 : Bu fotoğrafı, bu filmin sonunda neden kullandığımı biliyorum aslında ama söylemeyeceğim. Miss Sloane gibi gizemli olmak gayretindeyim çünkü. Size verebileceğim tek ipucum uzaktan sıkmanın kolay olduğudur. “🇺🇸🇹🇷 = Amerikan ve Türk halkı kardeştir.” Mesajım kendimedir. Son olarak harika bravo maşallah katlandınız bana. Sabırlıydınız. Teşekkür ederim bu son satıra gelme sabrını gösteren okuyucuya. İyi ki varsınız.

 

BİR ŞEYLERİN PEŞİNDE, DÖRDÜNCÜ BÖLÜM : KOCAELİ, KANDIRA

Snapseed

BİR ŞEYLERİN PEŞİNDE, DÖRDÜNCÜ BÖLÜM : KOCAELİ, KANDIRA

GİRİŞ :

“Elli yaşındayım, elli yaşımın iki yaşını İstanbul’da geçirdim. Kalan kırk sekiz yaşım bu sokaklarda, şu caddelerde geçti. Sokağa çık, herkes herkesi bilir. Birisiyle konuş, hemen gelir sorarlar ne konuştunuz diye. Anlatabiliyor muyum?” Bir Goynük Erkeği

Hani Mudurnu’ya gidecektim? Hani oradan tekrar Safranbolu’ya doğru yol alacaktım! Hani! Ne olduysa bir anda oldu ama aynen şöyle oldu: Bavulumu çekiştire çekiştire gittiğim otobüs duraklarının olduğu yerde Erol Bey’le karşılaştım. Akşamdan odama girip çıkmayışım ona tuhaf gelmiş olacak, bana şaşkın gözlerle bakıyordu; belki de öldüğümü düşündü sesim soluğum çıkmayınca ya da intihar etmek için Göynük Hanedan Otel’i seçtiğimi. Olur ya çekiştire çekiştire taşıdığım bavulumun içinde de vakumlanmış bir ceset vardır ve canım et çektikçe bir parçasını kopartıp yiyorumdur. En iyi ve en makul ihtimal olarak camdan atlayıp kaçtığımı düşünmüş de olabilir. Bilse ki kapının arkasına sandalye koyup yastığımın altında çakı sakladığımı, daha da garipserdi hiç kuşkusuz. Bir şey olacağından değil, önlem olsun diye yapıyorum tüm bunları. Sormasalar adımı da söylemek istemiyorum. Fakat Göynük öyle bir yer ki, daha doğrusu Göynük gibi tüm yerler öyle yerler ki, bir gece geçirdikten sonra ertesi sabah tüm esnafın-adımınızı atmadığınız dükkanlar da buna dahil- bir yabancı olarak sizi tanıyor oldukları gerçeği. Benimserler benimsemezler, severler sevmezler bilemem ama en azından bilirler, bilemezlerse de sorarlar. Bir adam diyor ki; “Elli yaşındayım, elli yaşımın iki yaşını İstanbul’da geçirdim. Kalan kırk sekiz yaşım bu sokaklarda, şu caddelerde geçti. Sokağa çık, herkes herkesi bilir. Birisiyle konuş, hemen gelir sorarlar ne konuştunuz diye. Anlatabiliyor muyum?” Anlaşılmayacak gibi değil ki. Taşra sıkıntısı ve muzdarip olma hali ancak böyle özetlenebilir. Sabah kaymakamlığın olduğu tarafa geçtiğimde, bir pastanenin önünde oturmakta olan bir adam “Hoş geldin, nereden geldin, dün öteki pastanedeydin” dediğinde şaşkınlıkla “Gidiyorum” diyorum, “Gene bekleriz” diyor. Sonra da parmağının ucuyla ilerisini gösterip şöyle diyor: “Bu kadar, orada Goynük biter.” Hayretler içinde bakıyorum gösterdiği tarafa. Gerçekten de öyle, bir sonu var Göynük’ün gözle görülen. Bıçakla kesilmiş gibi bitiveriyor bir anda. Ben yaşadığım şehirlerin nerede başlayıp, nerede bittiğini bilmeden yaşadım içlerinde. Koskoca şehrin sığındığın bir köşesinden zar zor çıkartabilirsin başını ötelere. Birden çok girişi vardır şehirlerin, dünya gibi yuvarlaktırlar. Bir sarmalın içinde yuvarlandığını düşündürtür kiracılarına. Her zaman bir alternatifin vardır öte yandan. Sığınacak yerlerin vardır. Oysa burası tek giriş ve tek çıkıştan ibaret. Girdiğin yer de belli, çıktığın yer de. Nasıl olduğunu bilemeden girmiş olduğun yerde başlıyorsun büyümeye. Yıllar göz açıp kapayıncaya kadar geçiyor. Evlilik yaşın gelince, kolaylıkla oluyor her şey. Büyüdüğün evde şimdi çocukların büyüyor. Hastanen burada, çocuklarının okulu şurada, zaten sende gitmiştin o okula çocukluğunda. Askerlikten kazasız belasız döndükten sonra, okuyup ettiğini düşün dışarda, gelip de açtığın eczane evinin olduğu sokakta. Kaç bayram geçirdin kim bilir dayanışma içinde komşularınla. Bahçe bitişiğin Ahmet Amca öldü çoktan, Zehra Teyze de arkasından. Çocukları bölüştü miraslarını. Sen hala aynı evdesin. Çıkmıyorsun, değiştirmiyorsun, değişmiyorsun. Çocukların uzaklarda. İş yok burada onlara. Arada devlet erkanı geliyor ilçene, ziyaret adı altında. Sözler veriliyor, sözler alınıyor ivedilikle. Tam da seçim arifesinde. Umurunda olmuyor. Sana dokunmuyorlar ne iyiliğine ne de kötülüğüne. Televizyonda göründükleri gibiler. Bazısı daha kısa ya da uzun sadece. Hap kadar kimisi. Gözükmüyorlar kalabalığın içinde. Geldikleri gibi de gidiyorlar nihayet, sakinliğe bürünüyor gene taşran. Vaatleri moral veriyor çevrendekilere. Konuşma konusu oluyor günlerce. Sonra da unutuluyor günler geçtikçe. Devam ediyorum, çıkışa yaklaşıyoruz el birliğiyle. Hep birlikte düşüyor saçlarınıza aklar. Kaç düğün, kaç sünnet yapıyorsunuz beraber. Taktığınız altınları koysaydınız bir köşeye, o köşeyi dönmüştünüz hep birlikte. Ne yaparsın küçük yerlerde adet böyle. Ömrün de bir sonu var elbette. Kemal’in kız lösemiden öldüğünde gözyaşların vardı bol bol harcadığın. Kemal öldüğünde o kadar ağlamadın. İçin cız etti sadece, çocukluğunda en çok onunla oynadın, sonrasında kahvedeki en iyi okey arkadaşındı. Bir kez olsun gönül koymadı beni yeniyorsun diye. Hafızanın bir kısmını gömdün onunla birlikte. O yüzden gözyaşların Kemal’den sana hediye. Şaşmayan bir saati var evrenin. Çıkışı merak ettin değil mi? Yok çıkışı girdiysen bir kere. Sonsuza dek ruhun da bedenin de Göynük’te, gidemez bir başka yere. Sen buraya aitsin, burası da sana. Bu düzen böyle. Aklıma geliyor da, elli yaşının, sadece iki yaşını dışarıda geçiren adam herhalde askerlikten bahsediyordu, sonra da gelmiş işte yuvasına, kendisini güvende hissettiği, sıkıştı mı borç para bulabileceği, veresiye alışveriş edebileceği toprağına. Bakmayın öyle, bunlar için mi dönülürmüş Göynük’e diye. Asıl bunlar için dönülür Göynük’e.

Bütün bunlar bir yana, kendi adıma konuşmam gerekirse, çevre planlamasına söyleyecek söz bulamadığım gördüğüm en düzenli ilçeydi Göynük. Fakat sokaklarında yürürken hep düz bir çizgi üzerinden geçtiğinizi düşünüyorsunuz, en ufak bir sapma yok sanki ve bu çizgiden şaşmak isteyenler için tek kaçamak olarak Çubuk ya da Sünnet Gölü ziyareti var yakınlarda. O an karar veriyorum işte: Kocaeli üzerinden Bursa’ya geçmeye çalışacağım. Pembe kayaların pembesini görüp, Bursa’nın yeşilini tadacağım. Var gücümle insanların içinde boğulacağım.

KANDIRA CEZAEVİ :

“Diyelim ki hapisteyiz, 
yaşımız da elliye yakın, 
daha da on sekiz sene olsun açılmasına demir kapının. 
Yine de dışarıyla birlikte yaşayacağız, 
insanları, hayvanları, kavgası ve  rüzgarıyla yani, duvarın ardındaki dışarıyla” N. Hikmet

Önce Kocaeli’ne ulaşıyorum. Google map diyor ki, Kandıra üzerinden geçtiğin takdirde Kefken’desin. Ne güzel, yemyeşil bir coğrafya uzanıyor sağlı sollu. İçim açılıyor bir anda, ne güzelmiş buralar. Sakin ve yeşil coğrafyayı bölen bir manzara çıkıyor bir süre sonra karşıma. Kandıra Cezaevi’ne geliyoruz. Öğle vakti ve görüş saatlerine denk gelen saatler bunlar. Yakınlarını görmeye gelmiş insanlar kararlı adımlarla girişe yöneliyorlar. Arabalar, otobüsler, polis araçları, teller ve geniş bir araziye yayılı koskocaman bir beton yığını. Cezaevinin önünde duruyor otobüs. Doğulu bir kadın ve yanında ona nazaran genç bir adam inmek için hamle yapıyorlar. Nasıl Doğulu olunur değil mi, peki nasıl Batılı olunacağını biliyor musunuz, siz onu düşünürken ben de diğerini düşüneyim. Sonra da hiç konuşmadan kapatalım bu mevzuyu, bu sayfayı, tüm bunları. Bütün otobüs dönüp dönüp bakıyor onlardan yana. Neden? Çünkü herkes mahkum yakını nasıl olur diye merak ediyor. İnsan işte, uzaylı değiller mesela, üçharflilere de benzemiyorlar. Hayvan hiç değiller. Bugün doğulu olur, yarın batılı; bir mahkum yakını. Bugün kara kaşlı kara gözlüdür, yarın sarışın mavi gözlü. Bugün kadındır, yarın erkek. Bugün eştir, yarın anne. Kabahati işleyen kader’in mahkumuysa ortancıl, ya da en ufaklarıdır gözünden bile sakındığı. Bazen yanlış zamanda yanlış yerde olmuştur, bazen arkadaş kurbanıdır, bazen kıskançlıktan, bazen siyasetten, bazen el çabukluğundan, bazen kolay yollardan, bazen çekten senetten kısmen sepetten, bazen dürtüsel, bazen planlı ama suç denen olgu insanın içinde saklı.

Gözlerimi kaçırmaya çalışırken ana oğul olduklarını düşündüğüm insanların yüzünde gördüğüm rahatsız ifadenin tek karşılığı var; “utanç”. Kadın o kadar huzursuz ki. Kendilerine bakılmasından, suçlu bir yakınlarının olduğunun anlaşılmasından, bu durakta iniyor olmalarının tek bir sebebi olmasından kaynaklı utançları. Ne olursa olsun, insanın içi sızlıyor. İnince kurtuluyorlar mıdır? En azından mahkum yakını mahkum yakınının halinden anlıyordur da meraklı gözlerle süzmüyordur ötekini. Aynı gemide batan insanlar birbirlerini daha da neden dibe çeksinler ki?

20170411_143631-06
Kefken, KOCAELİ

PEMBE KAYALAR :

Kefken’den geçilerek gidilen ve Cebeci yolunda ilerlerken karşınıza çıkan tabelanın yönergesiyle nihayet varıyoruz adı gibi pembe kayaların olduğu sahile. Karadeniz’in hırçın dalgalarından nasibini aldığı belli olsa da, bugün hava güneşli ve deniz de bir hayli sakin. Güneşi batırmak gerek burada. Benimse ne o kadar vaktim, ne de sabrım var. Yazın tıklım tıkış oluyormuş burası, bütün o sahiller. Şimdiyse akşamdan kalmış boş bira şişeleri var. İki adam geliyor meraklı, bir de ben meraklı. Suyun içinde yumuşakken, dışarı çıkarıldığında sertleşen kayalar insan gücüyle kesilerek Osmanlı döneminde Sultanahmet Camii ve Rumeli Hisarı başta olmak üzere, kullanılmak üzere gemilerle taşınmış buradan İstanbullara. Buradan ötesi Şile, Ağva. Şoföre buradan intihar etmek için atlayan oldu mu hiç diyorum bir anda. Afallıyor, hiç duymadım diyor. Burası Karadeniz ne de olsa, insanı melankolikleştiriyor. Daha sert bir havada nasıl olabileceğini hayal etmeye çalışıyorum. İnsanın gözü tüm bu pembeliği görmeyebilir. İnsanın kendine karşı bir suç işlemesi gelebilir. Aniden, dürtüsel…

20170411_141444-06

KERPE VE ROMENLER :

Pembe Kayalar’ı görmüş oldum. Pembe miydiler? Evet, pembeydiler ve de suskun kayalar idiler. Sakin sakin oldukları yerde güzeldiler ama hepsi bu. Benimle konuşmadılar. Sonuç olarak bir an önce Kerpe’ye geçmem gerekiyor. Yeşilliğin içinden geçerek yaptığım bir kısa yolculuktan sonra önce belediye işçileriyle, sonra da temizlik işlerinde çalışmak üzere görevlendirilmiş matrak çingenelerle karşılaşıyorum. Ayaküstü konuşuyoruz. İçimden keşke fotoğraflarını çekebilseydim diye geçiriyorum, sonra da yanlarından ayrılıyorum. Çok fazla vaktim yok ve hızlı bir şekilde kısa bir tur atıyorum Kerpe’de. Her yer yazlık. Pek çoğu açılmamış. Her yer boş henüz bu mevsimde. Dönüş için harekete geçtiğimde kadınlı erkekli çingene pardon Romen grupla karşılaşıyorum tekrar. Onların ilerlediği beyaz minibüse doğru gidiyor ve binmek istediğimi söylüyorum şoförüne. Müdürümüze sorun diyor. Kibar bir bey olan müdürleri yolun başında bekliyor, rica ediyorum ve biniyorum izniyle ön koltuğa. Maalesef çok kısa süren, eğlenceli ve bol kahkahalı yolculuğum başlamış oluyor böylelikle. Fotoğrafınızı çekebilir miyim diye soruyorum. Biri çek çek ama meşhur et bizi diyor. Grubun en konuşkanı ve en kıdemlisi geldiler çektiler sonra da gittiler, kârımız ne ki bizim diyor. Sizin bir kârınız olmayacak diyorum. Öte yandan haklı da. Mavi tenteli evlerinin olduğu mahallelerine geldiğimizde grubun lideri olan kadın ben iniyorum diyor, birkaçı daha iniyor onunla beraber. Kalanların bir telaş pür telaş fotoğraflarını çekiyorum. Kocaeli’nin Kandıra ilçesinin Akdurak Mahallesindeydim bu fotoğrafı çektiğimde, belediyeye ait bir beyaz minibüsün içinde. Güneşten ve fotoğrafı çektiğim yerin imkansızlığından bu kadarı geldi elimden. Bu kare için burada olduğumu hissettim bir an için sadece. Fotoğraflarını çekmeyi geçirmiştim içimden, bir kısa yolculuk yaptık beraber dünya üzerinde. Hayat işte.

20170411_155030-02
Kandıra, KOCAELİ

 

WordPress.com'da Bir Blog Açın.

Yukarı ↑

%d blogcu bunu beğendi: